Yasal Haklar ve Mesleki Yükümlülükler
Görsel Alanı
Buraya dersin ana konusuyla ilgili bir görsel ekleyin.
Öneri: Yasal haklar, İş Kanunu veya sözleşme görseli
Ders Hakkında
Bu derste, motosikletli kuryelerin yasal hakları, mesleki yükümlülükleri, gizlilik ve veri koruma kuralları ile tüketici hakları konuları işlenecektir. 4857 sayılı İş Kanunu, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ve 6698 sayılı KVKK esas alınmıştır.
1 Kuryenin Yasal Hakları
Görsel Alanı
Kuryenin yasal hakları ile ilgili görsel
Öneri: İşçi hakları, ücret, izin, sigorta görselleri
Kazanım B.1.1: Kuryenin yasal haklarını sınıflandırır.
📌 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği Kapsamında:
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 33. maddesi
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. maddesinin 41. fıkrası
📌 4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamında:
- İşçi ve işveren tanımı
- İş sözleşmesi ve çeşitleri
- İş sözleşmesinin feshi
- Ücretlerin ödenmesi
- Hafta tatili ve ara dinlenme
- Yıllık izin hakkı
📌 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu Kapsamında:
- 13, 14 ve 16. maddeler
- Zorunlu kısa ve uzun vadeli sigortalar
📌 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Kapsamında:
- 47. madde: İşsizlik sigortasının tanımı
- 49. madde (ilk 4 fıkra) ve 50. madde (tamamı)
Önemli: Serbest çalışan kuryeler de aynı yasal hak ve sorumluluklara sahiptir.
Bölüm Testi
Soru 1: 4857 sayılı İş Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi işçinin yasal haklarından DEĞİLDİR?
EZBER KUTUSU
⚖️ Kurye Hakları = Ücret + İzin + Sigorta + Tatil
Zamanında ücret, yıllık izin, sosyal sigorta, hafta tatili
2 Kuryenin Mesleki Yükümlülükleri
Görsel Alanı
Kuryenin mesleki yükümlülükleri ile ilgili görsel
Öneri: Yükümlülükler listesi veya akış şeması
Kazanım B.2.1: Kuryenin mesleki yükümlülüklerini açıklar.
📌 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu (md.3,4,5,7)
📌 Karayolu Taşıma Yönetmeliği Yükümlülükleri:
- 4. madde (ortak tanımlar)
- 6. madde (10. ve 12. fıkralar)
- 8, 13, 14, 24, 25, 34, 43, 43/A maddeleri
- 40. madde (9,14,15,30,32,33. fıkralar)
📌 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu (md.78):
- Koruyucu tertibat kullanma zorunluluğu
- Gönderi güvenliğini sağlama
- Bozulabilir gıda ürünlerini ve soğuk zincir gönderileri taşıma
- Trafik kurallarına uyma
- Ekipman ve araç bakımı
- Müşteri bilgilerini koruma
Kazanım B.2.2: Taşınması kurye için risk oluşturabilecek gönderilere örnekler verir.
- ⚠️ Tehlikeli ve yasak maddeler (patlayıcı, yanıcı, kimyasal)
- ⚠️ Canlı hayvanlar
- ⚠️ Kırılabilir ve değerli eşyalar (cam, porselen, antika)
- ⚠️ Motosikletin dengesini bozacak ağırlık ve büyüklükteki maddeler
Bölüm Testi
Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi kurye için risk oluşturabilecek gönderilerden DEĞİLDİR?
EZBER KUTUSU
📋 Kurye Yükümlülükleri = Güvenlik + Kurallar + Koruma
Gönderi güvenliği, trafik kuralları, müşteri bilgilerini koruma
3 Gizlilik, Veri Koruma ve Bilgi Güvenliği
Görsel Alanı
Veri koruma ve gizlilik ile ilgili görsel
Öneri: KVKK, veri güvenliği veya gizlilik konsepti
Kazanım B.3.1: Veri gizliliği ve güvenliğinin sağlanması konusunda mevzuat hükümlerine uygun çalışmanın önemi hakkında çıkarımda bulunur.
📌 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) Kapsamında:
- Veri erişiminin ve kullanımının sınırlandırılması
- Veri şifreleme zorunluluğu
- Güvenlik tedbirlerinin alınması
- Yetkisiz erişimlerin önlenmesi
Değerler: Saygı, mahremiyet, duyarlılık, sorumluluk
Bölüm Testi
Soru 3: Kişisel verilerin korunmasıyla ilgili temel kanun aşağıdakilerden hangisidir?
EZBER KUTUSU
🔒 KVKK = Şifrele + Sınırla + Koru
Verileri şifrele, erişimi sınırla, yetkisiz erişimi önle
4 Tüketici Hakları
Görsel Alanı
Tüketici hakları ile ilgili görsel
Öneri: Tüketici hakları simgeleri veya müşteri şikayet yönetimi
Kazanım B.4.1: Kuryenin tüketici haklarıyla ilgili yükümlülüklerini açıklar.
Tüketici Hakları:
- Doğru ve eksiksiz bilgiye erişim hakkı
- Tüketici mahremiyeti (izinsiz video/fotoğraf çekimi, sosyal medya paylaşımı yapılamaz)
- Güvenli ürün ve hizmet alma hakkı
- Ürün veya hizmetlerdeki kusurlardan dolayı tazminat ve onarım hakkı
- Yanıltıcı reklam ve haksız uygulamalara karşı korunma hakkı
Önemli: Tüketicilerle ilgili şikâyet ve uyuşmazlıklar etkili bir şekilde çözülmelidir.
Bölüm Testi
Soru 4: Aşağıdakilerden hangisi tüketici haklarından DEĞİLDİR?
EZBER KUTUSU
🛡️ Tüketici Hakları = Bilgi + Mahremiyet + Güven + Tazminat
Doğru bilgi, mahremiyet, güvenli ürün, kusurlu üründe tazminat
Bölüm Sonu Genel Değerlendirme
Kendinizi Test Edin
- 4857 sayılı İş Kanunu kuryeye hangi hakları verir?
- 5510 sayılı Kanun kapsamında hangi sigortalar zorunludur?
- Kuryenin mesleki yükümlülükleri nelerdir?
- Riskli gönderilere örnekler veriniz.
- KVKK nedir ve nelere dikkat edilmelidir?
- Tüketici hakları nelerdir?
GENEL EZBER
⚖️ YASAL KURYE = Haklar + Yükümlülükler + KVKK + Tüketici
Haklarını bil, yükümlülüklerini yerine getir, verileri koru, tüketiciye saygılı ol