Ders Bölümleri
1 Lastik Kontrolü ve Bakımı
LASTİK KONTROLÜNÜN HAYATİ ÖNEMİ
Lastikler, aracın yolla temasını sağlayan tek bileşendir. Düzenli kontrol, kaza riskini önemli ölçüde azaltır ve yakıt verimliliğini artırır.
Günlük Kontroller
- Araca her binildiğinde lastikler gözle kontrol edilmeli
- Hava basıncı düşmüş lastiklere anında müdahale edilmeli
- Periyodik kontroller yolculuk öncesi zaman ve güvenlik sağlar
- Göz ucuyla da olsa her gün kontrol şarttır
- Yedek lastik dahil tüm lastikler kontrol edilmeli
Lastik Aşınma Derecesi
- Yasal sınır: 1.6 mm diş derinliği
- SRC için: 3 mm altı tehlikeli kabul edilir
- Kış lastiği: Minimum 4 mm önerilir
- Kontrol: Her 10.000 km'de kontrol edilmeli
- TWI göstergesi: Aşınma göstergeleri kontrol edilmeli
Lastik Basıncı Önerileri
NOT: Değerler araç kapısı etiketinde belirtilen fabrika değerlerine göre ayarlanmalıdır.
Lastik Üzerindeki İşaretler ve Anlamları
SRC SÜRÜCÜLERİ İÇİN ÖNEMLİ
Ticari araçlarda lastik patlamalarının %80'i yanlış basınçtan kaynaklanır. Her yolculuk öncesi lastik basıncı soğukken kontrol edilmeli. Çift lastikli araçlarda lastikler arasındaki basınç farkı 0.2 bar'ı geçmemelidir. Lastik diş derinliği 3 mm altına inmeden değiştirilmelidir.
2 Lastiğin Bölümleri ve Görevleri
LASTİĞİN YAPISAL BÖLÜMLERİ VE GÖREVLERİ
Lastiğin her bir bölümünün farklı görevleri vardır. Bu bölümlerin işlevlerini bilmek, doğru bakım ve kullanım için gereklidir.
A) Desen/Taban
- Lastiğin yol ile temas eden alanıdır
- Yol tutunmayı sağlar
- Kilometre performansını etkiler
- Karkası korur
- Ses seviyesini belirler
- Su tahliyesi yaparak suda kızaklamayı önler
B) Kuşaklar
- Boyutsal kararlılığı temin eder
- Yanal kuvvetleri dengeler
- Dönüşlerde hakimiyeti sağlar
- Tabanın yola istikrarlı basmasını sağlar
- Yola tutunmayı artırarak kilometre performansı sağlar
C) Karkas
- Lastiği ayakta tutar
- İçerideki basınçlı havayı tutar
- Kuvvetleri dengeler
- Esneyerek süspansiyon sağlar
- Darbeleri emer
D) Topuk
- Aracın ve yükün ağırlığını taşımaya yardımcı olur
- Lastiğin canta oturmasını ve sabitlenmesini sağlar
- Hava sızdırmazlığını korur
E) Omuz
- Yanağı tabana bağlayan bölümdür
- Tabanından gelen darbelerin yanağa iletimini düzenler
- Araç dönüşlerinde stabilite sağlar
Lastik Yapısal Diyagramı
Kritik Uyarı: Farklı Desenli Lastikler
Aynı aks üzerinde farklı desenli, markalı veya aşınma seviyesinde lastikler kullanılmamalıdır. Bu durum araç dengesini bozar, fren mesafesini uzatır, suda kızaklamaya neden olur ve ABS sistemini olumsuz etkiler. Tüm lastikler aynı desen, aşınma ve markada olmalıdır.
3 Sürücünün Hazırlanması
SÜRÜCÜ FİZİKSEL VE PSİKOLOJİK HAZIRLIĞI
Güvenli bir yolculuk için sürücünün fiziksel, psikolojik ve belgesel olarak hazır olması gereklidir. Yorgun, stresli veya belgesiz sürüş büyük risk oluşturur.
| Hazırlık Türü | Yapılması Gerekenler | Önemi |
|---|---|---|
| Fiziksel Hazırlık |
|
Reflekslerin düzgün çalışması |
| Giyim Hazırlığı |
|
Konfor ve güvenlik |
| Psikolojik Hazırlık |
|
Karar verme yeteneği |
| Belgesel Hazırlık |
|
Yasal zorunluluk |
Araç Muayene Belgesi Örneği
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
MOTORLU ARAÇ TRAFİK BELGESİ
Muayene Geçerlilik Tarihi: .../.../.... tarihine kadar geçerlidir.
Muayene İstasyonu Makbuz No: ........................
Plaka No: 34 ABC 123
Araç Muayene Pulu Tarihi: .../.../....
Bir Sonraki Muayene Tarihi: .../.../....
Araç Türü: YOLCU TAŞIMA
ÖNEMLİ NOT: Araç muayene belgesi her zaman araçta bulundurulmalı, geçerlilik tarihi kontrol edilmeli ve süresi dolmadan yenilenmelidir.
Sürücü Çalışma ve Dinlenme Süreleri
- Günlük maksimum sürüş: 9 saat (haftada 2 kez 10 saate çıkabilir)
- Kesintisiz sürüş: 4,5 saatten fazla olamaz
- Dinlenme süresi: 45 dakika (30+15 veya 15+30+15)
- Günlük dinlenme: 11 saat (3 haftada 1 kez 9 saat)
- Haftalık dinlenme: 45 saat (2 haftada 1 kez 24 saat)
4 Aracın Teknik Hazırlığı ve Eşya Kontrolü
TEKNİK KONTROLLER VE ZORUNLU EKİPMANLAR
Her yolculuk öncesi aracın teknik durumu mutlaka kontrol edilmelidir. Bu kontroller güvenli bir yolculuğun temelini oluşturur.
Motor ve Sıvı Kontrolleri
- Motor yağı seviyesi (soğuk motorda)
- Soğutma suyu seviyesi ve antifriz durumu
- Fren hidroliği seviyesi
- Cam suyu ve silecek suyu
- Şanzıman yağı (periyodik)
- Akü durumu ve bağlantıları
Aydınlatma ve Görüş
- Ön ve arka farlar (uzun/kısa)
- Sinyal lambaları (ön/arka/yan)
- Stop lambaları ve plaka lambası
- İç aydınlatma ve gösterge paneli
- Cam silecekleri ve cam yıkamaları
- Retrovizörler ve görüş açıları
Zorunlu Güvenlik Ekipmanları
Yük ve Kapasite Kontrolü
- Araç ruhsatında yazılı azami yük kapasitesi
- Yükün dengeli dağılımı
- Yük bağlama noktaları ve bağları
- Gabari kontrolü (yükseklik/genişlik)
- Savrulma riski olan yükler branda ile kapatılmalı
- Tehlikeli madde taşınıyorsa özel kurallar
Güvenlik Yasakları
- Ön koltuğa 12 yaş altı çocuk alınmamalı
- Çocuklar arka koltukta çocuk koltuğunda
- Tüm yolcular emniyet kemeri takmalı
- Ön konsola delici/kesici nesneler konulmamalı
- Sürücünün görüş açısını kapatan flama/bayrak
- Aracın içinde serbest halde yük bulunmamalı
İlkyardım Çantası İçeriği (TS 4019)
- Çeşitli boyutlarda sargı bezleri
- Üçgen sargı (3 adet)
- Hidrofil gazlı bez (10x10 cm)
- Flaster (2,5 cm x 5 m)
- Yara bandı (çeşitli boyutlar)
- Antiseptik solüsyon
- Elastik bandaj (6 cm ve 8 cm)
- Makas (künt uçlu)
- Cımbız
- Eldiven (tek kullanımlık)
NOT: İlkyardım çantası düzenli kontrol edilmeli, eksikler tamamlanmalı ve son kullanma tarihleri geçmiş ürünler yenilenmelidir.
SRC SÜRÜCÜLERİ İÇİN ÖNEMLİ
Ticari araçlarda yolculuk öncesi yapılan hazırlıklar sadece güvenlik için değil, aynı zamanda iş verimliliği için de kritiktir. Doğru hazırlık ile yakıt tüketimi %5-10 azalır, bakım maliyetleri düşer, araç ömrü uzar ve kaza riski minimuma iner. Tüm kontrollerin kaydı tutulmalı ve düzenli olarak gözden geçirilmelidir.