İş Sağlığı ve Güvenliği

1 Saat 6 Bölüm Zorunlu Ders

Ders Hakkında

Bu ders, SRC belgesi sahibi profesyonel sürücülerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki yasal hak ve sorumluluklarını, acil durum yönetimini, çalışma ortamı risklerini ve kalite-müşteri memnuniyeti ilişkisini kavramalarını amaçlamaktadır.

Ders Bölümleri

1 Yasal Çerçeve ve Sorumluluklar

Temel Kanunlar

4857 Sayılı İş Kanunu

Çalışma hayatında işveren ile çalışan arasındaki iş ilişkisini düzenler (2003).

6331 Sayılı İSG Kanunu

İş sağlığı ve güvenliği konusundaki temel yasal düzenlemedir (2012).

İşverenin Yükümlülükleri (Madde 4)

Mesleki risklerin önlenmesi için tedbir almak
Risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak
Çalışanları eğitmek ve bilgilendirmek
İşyerindeki tedbirleri izlemek ve denetlemek
Çalışanın işe uygunluğunu değerlendirmek
Tehlikeli bölgelere girişi kontrol altına almak

Çalışanın Yükümlülükleri (Madde 19)

Madde	Yükümlülük
Md. 19/1	Aldığı eğitim ve işverenin talimatlarına uygun davranmak; kendisinin ve işinden etkilenen diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmamak
Md. 19/2-a	Makine, cihaz, araç ve tehlikeli maddeleri kurallara uygun kullanmak; güvenlik donanımlarını keyfi olarak çıkarmamak veya değiştirmemek
Md. 19/2-b	Kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak
Md. 19/2-c	Ciddi ve yakın tehlikeyi veya koruma tedbirlerindeki eksikliği derhal işverene veya çalışan temsilcisine bildirmek
Md. 19/2-ç, d	Teftişte tespit edilen eksikliklerin giderilmesinde ve kendi görev alanında iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasında işveren ve çalışan temsilcisiyle işbirliği yapmak

Çalışmaktan Kaçınma Hakkı (Madde 13)

Ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan çalışan, kurula veya işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve tedbir alınmasını isteyebilir.
Gerekli tedbirler alınana kadar çalışan işini yapmayabilir; bu sürede ücreti ve diğer hakları saklıdır.
Tehlike önlenemiyorsa çalışan, usule uymadan işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk edip güvenli bir yere gidebilir; bu nedenle hakları kısıtlanamaz.
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışana yansıtamaz (Madde 4).

2 Acil Durum Yönetimi

Acil Durum Tanımı ve Amaç

Amaç: İşçileri iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı koruyarak, ruh ve beden bütünlüklerini sağlamak.

Kapsam: Büyük endüstriyel kazalar, doğal afetler, sabotaj gibi dış etkenler.

Yangın Güvenliği

Mutlaka yangın söndürme tüpü bulunmalı
Tüp kullanımı eğitimi alınmalı
Motor/yakıt yangınlarında SU KULLANILMAMALI
Lastik yangınları için özel talimatlar izlenmeli

İlk Yardım ve İletişim

Araçta ilk yardım çantası bulunmalı
Acil telefon numaraları görünür yerde
112 acil servis numarası bilinmeli
İlk yardım eğitimi alınmalı

Acil Durum Organizasyonu

Başkan ve Başkan Yardımcısı
Acil Durum Ekipleri
Haberciler
Söndürme Ekibi

Kurtarma Ekibi
Koruma Ekibi
İlk Yardım Ekibi
Sivil Savunma Ekibi

Yönetmeliğe Göre Acil Durum Ekipleri

İşyerlerinde Acil Durumlar Yönetmeliği'ne göre işyerinde dört ekip kurulur:

Söndürme ekibi: Yangına müdahale eder.
Kurtarma ekibi: Olay sonrası arama ve kurtarma yapar.
Koruma ekibi: Paniği önler, sayım yapar, ekipler arası koordinasyonu sağlar.
İlk yardım ekibi: Etkilenenlere ilk yardım uygular.

Acil Durum Tatbikatları

Yönetmelikteki yasal azami aralık: tatbikat en geç yılda bir kez yapılır. İşletmeler bu süreyi kısaltabilir.

Yangın Tatbikatı

Yılda 1 defa

Tutanaklar İnsan Kaynakları'nda saklanır

Acil Tahliye Tatbikatı

Yılda 2 defa

İSG Kurulu tarafından değerlendirilir

3 Çalışma Ortamı ve Araç Güvenliği

Sürücü Çalışma Ortamı

Risk Değerlendirmesi

En yüksek risk: Trafikte geçirilen zaman
Eğitim: 6 ayda bir farkındalık eğitimi yenilenmeli
Sürüş: Defansif sürücülük kuralları uygulanmalı
Planlama: Yol güzergahı önceden öğrenilmeli

Araç Güvenlik Kontrol Listesi

Kontrol Noktası	Sorumluluk	Periyot
Güvenlik Ekipmanları	Temiz ve çalışır durumda	Her sefer öncesi
Park Güvenliği	Güvenli park alanları	Her parkta
Kabin Düzeni	Düzenli ve temiz	Günlük
Tehlikeli Mallar	Turuncu levhalar	Yükleme sonrası

Sürücü İş Sağlığı ve Güvenliği Talimatı

Kişisel Koruyucu Donanım ve Hareket

Yükleme, boşaltma ve araç dışı işlerde reflektif yelek, iş ayakkabısı ve eldiven kullan
Araca binerken ve inerken yüzünü araca dön, üç noktadan tutun (iki el ve bir ayak ya da iki ayak ve bir el); atlayarak inme
Ağır yükü tek başına kaldırma; dizlerini bük, sırtını dik tut
Uzun süre oturduktan sonra araçtan inip hareket et, mola ver

Yakıt ve Lastik İşlemleri

Yakıt ikmalinde motoru kapat; sigara içme, cep telefonu kullanma, kıvılcım çıkarma
Lastik değişimini düz ve sağlam zeminde yap; el frenini çek, tekerleklere takoz koy
Krikoyu yalnızca aracı kaldırmak için kullan; kaldırılmış aracın altına girme
Yolda yapılan müdahalede reflektör ve dörtlü flaşörle aracı görünür kıl

Kabin Güvenliği

Buzdolabı Sabitlenmeli
Televizyon/Radyo Güvenli
Kahve Makinası Sabit

Yangın Söndürücü Ulaşılabilir
Kişisel Eşyalar Sabit
İlk Yardım Çantası Görünür

4 Yük Güvenliği ve Sorumluluklar

Yük Güvenliği Kontrol Listesi

Yükleme Sonrası Kontroller

Maksimum brüt ağırlık aşılmış mı?
Tehlikeli mallar için turuncu levhalar takılı mı?
Yük uygun şekilde bağlanmış ve emniyete alınmış mı?
Yük sabitleme malzemeleri çalışır durumda mı?
Yük güvenliği yetersizse yükleme noktası terk edilmemeli

Yükleyici Sorumluluğu

Yükün güvenli şekilde yüklenmesinden sorumludur.

Şoför Sorumluluğu

Yol güvenliğinden ve yükün araçta emniyetli taşınmasından sorumludur; yükleme güvenliğini yükleyici ile birlikte kontrol eder.

Yük Güvenliği Kuralları

Paletler arasındaki boşluklar hava yastığı ile doldurulmalı
Gerdirme halatları hasarsız ve amaca uygun olmalı
İstiflenmiş yükler taşıma sırasında kaymamalı
Paketler arası boşluklar doldurulmalı
Yükleme sorumlusu bilgilendirilmeli

5 Kalite ve Müşteri Memnuniyeti

Temel Tanımlar

Kalite

Bir mal veya hizmetin belirli ihtiyaçları karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan özelliklerin tamamıdır.

Kısaca: Ürün/hizmetin beklentiyi karşılama yeteneği

Müşteri Memnuniyeti

Müşterilerin beklenti, istek, şikayet ve önerilerinin karşılama düzeyi hakkındaki fikridir.

Kısaca: Kalite arttıkça müşteri memnuniyeti artar

Kalite Algısı

Önemli Bilgiler

Kalite, müşteri şartları ile uyumu gösterir
Herkesin kalite ölçütü farklıdır
Kalite lüks veya pahalı olanı göstermez
Kalite müşteri beklentilerinin karşılanma derecesidir

Sürücünün Kalite ve Müşteri Memnuniyetine Katkısı

Müşteri Gözünde Kaliteyi Oluşturanlar

Zamanında ve güvenli teslimat (dakiklik)
Yük veya yolcunun zarar görmemesi
Temiz, düzenli araç ve düzgün kişisel görünüm
Saygılı, anlaşılır ve nazik iletişim
Doğru belge ve bilgi

Şikayet Gelirse

Müşteriyi sözünü kesmeden dinle
Sakin kal, tartışmaya girme
Anladığını göster ve gerekirse özür dile
Yetkin olduğun konuda çözüm sun, değilse yetkiliye ilet
Durumu işverene bildir

Kalite yönetim sistemi: ISO 9001, kuruluşların hizmet kalitesini ve müşteri memnuniyetini sürekli artırmak için kullandığı uluslararası standarttır. Şikayetler, iyileştirme için bir fırsat olarak değerlendirilir.

6 Çevre Güvenliği Önlemleri

Karayolu Taşımacılığı ve Çevre

Karayolu taşımacılığı egzoz gazı, atık, sızıntı ve gürültü yoluyla çevreyi etkiler. Sürücü, bu etkileri azaltmakla yükümlü ilk kişidir.

Temel ilke: 2872 sayılı Çevre Kanunu'na göre çevreyi kirleten, kirliliğin giderilmesinin maliyetinden sorumludur (kirleten öder).

Çevreyi Kirleten Kaynaklar

Egzoz emisyonu (karbon dioksit, azot oksitler, partikül)
Atık motor yağı, akü, lastik ve filtreler
Yakıt ve yağ sızıntısı
Tehlikeli madde dökülmesi
Gürültü
Katı atık ve çöp

Sürücünün Alacağı Önlemler

Aracın bakımını ve egzoz emisyon ölçümünü zamanında yaptır
Gereksiz rölantiden kaçın, uzun beklemede motoru durdur
Ekonomik sürüş uygula (yakıt azalır, emisyon azalır)
Atıkları ayrı topla; yola, doğaya ve kanalizasyona atma
Yakıt ikmalinde taşırma ve damlatma yapma
Gereksiz korna ve yüksek gürültüden kaçın

Atıkların Doğru Yönetimi

Atık	Doğru uygulama
Atık motor yağı	Kapalı kapta biriktirilir, yetkili toplayıcıya veya servise teslim edilir; toprağa, kanala veya yola dökülmez
Akü	Yetkili toplama noktasına veya satıcıya teslim edilir; çöpe atılmaz
Ömrünü tamamlamış lastik	Yetkili toplama ve geri kazanım sistemine verilir; yakılmaz, doğaya bırakılmaz
Yağlı filtre ve emici bez	Tehlikeli atık olarak ayrı toplanır, evsel çöple karıştırılmaz
Ambalaj, cam, plastik, kâğıt	Sıfır atık anlayışıyla ayrı toplanır

Yakıt veya Yağ Sızıntısı, Madde Dökülmesi Durumunda

Motoru durdur, ateş ve kıvılcım kaynaklarını uzaklaştır
Güvenli mesafeye çekil, çevreyi uyar
Güvenliyse sızıntı kaynağını kes
Kum, talaş veya emici malzemeyle sızıntıyı çevrele; kanalizasyona, dereye ve toprağa ulaşmasını engelle
112'yi ve işvereni ara

Tehlikeli madde taşıyorsan: Araçtaki yazılı talimatta (ADR) belirtilen adımları izle ve yetkililere yükün cinsini bildir.

SRC SÜRÜCÜLERİ İÇİN ÖNEMLİ

Atık yağ, akü ve lastik gibi atıklar doğaya bırakılmaz, yetkili toplama sistemine verilir. Sızıntıyı fark eden sürücü ilk müdahaleyi yapar ve durumu derhal bildirir.

Psikososyal Etkenler

Eğitim Gereklilikleri:

Düzenli stres ile mücadele eğitimi
Periyodik sağlık kontrolleri
Psikolojik destek programları

Davranış Eğitimi:

Olumsuz davranışlara karşı tepki verme
Çatışma yönetimi eğitimleri
İletişim becerileri geliştirme

Kaza Durumunda Yapılacaklar

Çevre emniyetini alın
Yangın, patlama gibi tehlike yoksa yaralıları yerinden oynatmayın
İlk yardım uygulayın
112 Acil Servisi arayın

Kolluk kuvvetlerine bildirin
Tesis personelini bilgilendirin
Tehlikeli yük varsa acil durum kartını verin
Firmanızla iletişime geçin

İş Kazasının Bildirimi

Sürücü, kazayı gecikmeden işverene bildirir.
İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirir (5510 sayılı Kanun, Madde 13). Kaza günü sayılmaz; hafta sonu ve resmî tatiller iş günü değildir.
Kolluk kuvvetlerine gecikmeden haber verilir.
Bildirimi yapmayan işverene idari para cezası uygulanır.

Sınavda Çıkabilecek Sorular

6331 sayılı kanunun işverene yüklediği yükümlülükler nelerdir?
Acil durum tatbikatları ne sıklıkla yapılmalıdır?
Yük güvenliği yetersizse ne yapılmalıdır?
Araç yangınlarında su ne zaman kullanılmaz?
Çalışanın yükümlülükleri nelerdir? (Madde 19)
Çalışmaktan kaçınma hakkı nedir?

Kalite ve müşteri memnuniyeti ilişkisi nedir?
Yükleyici ve şoförün ortak sorumlulukları nelerdir?
Psikososyal etkenlere karşı alınacak önlemler nelerdir?
İş kazası durumunda ilk yapılacak şey nedir?
Tehlikeli mallar taşırken hangi önlemler alınmalıdır?
İş kazası kaç iş günü içinde SGK'ya bildirilir?
Atık yağ, akü ve lastikler nasıl bertaraf edilir?

Konuyu bitirdin mi?Bu dersin deneme sınavıyla kendini dene.

Denemeyi çöz

Deneme Sınavı

Bilginizi test edin

Başla